Ziemniak :D
Ziemniak
| Ziemniak | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | psiankowce |
| Rodzina | psiankowate |
| Rodzaj | psianka |
| Gatunek | psianka ziemniak |
| Nazwa systematyczna | |
| Solanum tuberosum L. Sp. pl. 1:185. 1753[2] |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Ziemniak, kartofel[a] (Solanum tuberosum L.) – gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Nazwa ”ziemniak” odnosi się zarówno do całej rośliny, jak i do jej jadalnych, bogatych w skrobię bulw pędowych[3], z powodu których gatunek jest uprawiany na masową skalę[4]. Roślina wywodzi się z Andów, gdzie udomowiono ją ok. 8 tysięcy lat temu[5].
Ziemniak został przywieziony do Europy w końcu XVI wieku, w ciągu
następnych stuleci stał się integralną częścią wielu kuchni z całego
świata. Obecnie jest czwartą pod względem produkcji rośliną uprawną (po pszenicy, ryżu i kukurydzy)[6].
W stanie dzikim rozmaite gatunki psianek podobnych do ziemniaka występują w obu Amerykach, od Stanów Zjednoczonych po Urugwaj[7]. Pierwotnie wierzono, że ziemniaka udomowiono niezależnie w wielu kulturach[8], jednak nowsze badania genetyczne wykazały, że wszystkie odmiany rośliny wywodzą się z gatunku Solanum brevicaule, kultywowanego w dzisiejszym południowym Peru od przynajmniej 7 tysięcy lat[9][10][11]. W wyniku setek lat krzyżowania i sztucznej selekcji do dziś powstało ponad tysiąc odmian uprawnych ziemniaka[10]. Ponad 99% z nich wywodzi swój germplasm od jednej odmiany hodowanej pierwotnie na wyspach Chiloé[12][13].
Po podboju Państwa Inków, Hiszpanie sprowadzili ziemniaki do Europy około 1570 roku[5], skąd żeglarze rozprzestrzenili uprawę rośliny na cały świat. Wprawdzie europejscy rolnicy
początkowo byli wobec nowej uprawy sceptyczni (wierzono na przykład, że
jedzenie bulw ziemniaka wywołuje trąd), ale do XIX wieku stała się ona
podstawą diety milionów mieszkańców kontynentu i nieodzownym elementem
wielu kuchni regionalnych[5].
Jej znaczenie wzrosło do tego stopnia, że niektórzy badacze przypisują
uprawie ziemniaka dziewiętnastowieczny gwałtowny wzrost populacji Europy[11]. Jednak przestawienie produkcji rolnej
wyłącznie na ziemniaki niosło także niebezpieczeństwa. Niska
różnorodność genetyczna odmian kultywowanych w Europie spowodowała, że
były one znacznie mniej odporne na choroby, niż odmiany i gatunki
występujące w Amerykach. W 1845 przywleczona zza oceanu tzw. zaraza ziemniaczana wywołana przez lęgniowce z gatunku Phytophthora infestans zniszczyła w ciągu dwóch lat do 90 procent zbiorów ziemniaka w Irlandii. Doprowadziło to do wielkiego głodu
i śmierci około miliona osób. Od tego czasu jednak europejskie odmiany
wzbogacono genami odmian z Andów, gdzie w jednej tylko dolinie może
rosnąć ich ponad sto, a jedno domostwo zwykle hoduje ich ponad tuzin[14].
Dziś dieta przeciętnego mieszkańca Ziemi
zawiera ok. 33 kilogramów ziemniaków rocznie. Lokalne znaczenie
ziemniaka jest znacznie zróżnicowane: w Europie bulwy są jednym z
podstawowych składników codziennej diety i to tu występuje największa
ich produkcja per capita. Jednak w ciągu ostatnich kilku dekad
konsumpcja ziemniaków zwiększyła się znacząco także w krajach dotąd
niemal ich nie produkujących, szczególnie w Azji Południowo-Wschodniej. Obecnie Chiny są największym na świecie producentem ziemniaków, a wraz z Indiami produkują niemal trzecią część światowych zasobów
Eh, jakaż ja mądra XD A konkretnie to wikipedia mądra... Ale ja mądra, bo wymyśliłam post o ziemniakach
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz